Armen Urneshlian Article

 

Thoughts  from Armen Urneshlian

Անդրադարձ Սանուցներու ընելիքներուն մասին եղած գրութիւններուն
Արմէն Իւրնէշլեան (PhD)
urneshlian@yahoo.com
Անցնող շրջանին, յատկապէս Յուլիս-Օգոստոս ամիսներուն, փոխանակուած ել-
մակերու միջոցաւ, խումբ մը սրտցաւ մելգոնեանցիներ, առհասարակ ամերիկաբնակ,
բացսիրտ ու համապարփակ քննարկում մը ունեցան Մելգոնեանին առնչուող
ամենատարբեր հարցերու շուրջ, կիզակէտ ունենալով սանուց միութիւններու եւ անհատ
մելգոնեանցիներու ընելիքները յաջորդ տարիներուն։
Մելգոնեանի յանիրաւի փակումէն եւ վերաբացման փորձերուն ի դերեւ ելլելէն ետք,
սանուց միութիւններ, իրաւամբ դիմագրաւեցին եւ ըստ երեւոյթին կը դիմագրաւեն
գոյութենական տագնապ մը (existential crisis)։ Ասոր եթէ աւեցնենք կարգ մը
ենթակայական եւ առարկայական գործօններ (subjective and objective factors)՝ Մայր
Կրթարանին փակումին առթած ցաւն ու ընդվզումը, վերաբացման համար փայփայուած
մեծ յոյսերն ու շարունակուող նոյնքան մեծ յուսախաբութիւնները, ժամանակի գործօնը,
միասնական ուղեգիծի (roadmap) մը բացակայութիւնը, գործի գլուխ եղող կարգ մը
ղեկավարներու (կամայ թէ ակամայ) անատակութիւնը եւն., ապա հասկնալի է, որոշ
չափով, գոյութիւն ունեցող դժգոհութիւնը, անտարբերութիւնը եւ յուսալքումը։
Արդ, պիտի փորձեմ նաեւ ներկայացնել իմ տեսակէտս արծարծուած հարցերուն
վերաբերեալ։ Այս գրութիւնս չի ներկայացներ որեւէ պաշտօնական հանգամանք։ Ասիկա
չեմ գրեր Լիբանանի Սանուցի ատենապետի հանգամանքով, այլ պարզապէս
բարձրաձայն անդրադարձ մըն է փոխանակուած ել-մակերուն միջոցաւ հնչած կարգ մը
կարծիքներուն եւ դիրքորոշումներուն։
Կը հաւատամ թէ կառուցողական երկխօսութիւնը ճամբայ կը հարթէ կառուցողական
գործակցութեան, որ առայժմ՝ ամէնէն կարեւոր հրամայականն է մեզի համար։
Արա Գուլեանին միջոցաւ ինծի հասած ել-մակերէն առանձնացուցած եմ կարգ մը
միտքեր. զանց կ՚ընեմ ստորագրութիւնները (հայցելով գրողներուն ներողամտութիւնը),
հաւատալով որ իրենց գրածները, շատ-շատերու մտածումներուն արտայայտութիւնն է
նաեւ։
Ա.Ի.

= We can come up with a business plan how to run the school to attract
buyer/investors.
= We do not see the light at the end of the tunnel; we do not know what kind of
action we might be able to take individually or collectively that might lead to the reopening
of MEI.
= Determining a strategy, however long-term, that might put us on the right path to
our objective… What should be the next strategy?

«Մելգոնեանի վերաբացում» արտայայտութիւնը այլեւս թեքնիքական սխալ մըն է։ 10
տարի փակ մնացած դպրոց մը չի վերաբացուիր. պարզապէս նոր կը բացուի։
Հետեւաբար, քանի կը հաւատանք որ Մելգոնեան մը պէտք է Սփիւռքին, ապա մենք պէտք
է լուրջ ուսումնասիրութիւն մը պատրաստել տանք, թէ Մելգոնեան մը որու՞ համար է, ինչի՞
համար է, ուրկէ՞ պիտի գան աշակերտները, կրթական ի՞նչ արեւելում պիտի ունենայ եւն.
եւն.։ Անձնապէս չեմ ընդունիր «Բարեգործականը պէտք է Մելգոնեանը բանայ» խօսքը,
առանց վերոյիշեալ եւ նմանատիպ այլ հարցումներուն պատասխանները ունենալու։
Business plan արտայայտութիւնը շատ չեմ սիրեր երբ կ՚առնչուի դպրոցներու, բայց
կ՚ըմբռնեմ հարցադրումին միտք բանին. ըսել կ՚ուզէ որ նիւթական եւ ակադեմական լուրջ
ուսումնասիրութեան վրայ հիմնուած ծրագիրով մը պէտք է հրապարակ իջնել։
Հռետորաբանութեան եւ ցանկատեսութեան ժամանակը անցաւ։
Հետեւաբար, չունենալով հանդերձ Բարեգործականի լայն հնարաւորութիւնները
(կազմակերպչական, նիւթական, մարդուժի, աշխարհագրական, կապերու եւն.), եթէ
կ՚ուզենք Մելգոնեանը կրկին բաց տեսնել, ապա պէտք է մե՛նք աշխատինք
համապատասխան logistics-ին պատրաստութեան վրայ։
Մենք դեռ միայն խօսեցանք Մելգոնեանի կարեւորութեան մասին։ Դեռ չլսեցի թէ
բացումը ինչպէս կարելի պիտի ըլլայ (նոյնիսկ եթէ Բարեգործականը նիւթականը եւ
կալուածը տրամադրէ...)։ Նամակագիր մը իրաւամբ հարցադրած էր, թէ “Can we come up
with an incentive for the AGBU, so powerful that they would be eager to re-open the school?”։

= If you are going to continue the way you did in 2004 … this will not work!
= When I look around me, I see that our image is blurred, a divided house.
= One must learn from these mistakes to move forward!

Համաձայն եմ որ անցեալին եղան սխալներ։ Ոմանք ընդունելի, ոմանք՝ անընդունելի։
Բայց նկատի առնելով օրուան վիճակը եւ այն կացութիւնը որուն առջեւ դրաւ ՀԲԸՄ-ի
ղեկավարութիւնը բոլորս, եղած բոլոր սխալներն ալ, ժամանակի պարունակին մէջ
3
դիտուած, եթէ ներելի չեն, ապա՝ հասկնալի են։ Բարկացած էինք, նեղուած էինք,
վրէժխնդիր էինք։ Միւս կողմէ, պատրաստ չէինք, այդքան կազմակերպուած չէինք,
իրատես չէինք, բայց եւ այնպէս գործեցինք, եւ ինչպէս նամակագիրներէն մին իրաւամբ
նշած է, կրցանք պահպանել Մելգոնեանի կալուածը, հետեւաբար յոյսի նշոյլ մը միշտ կը
մնայ, այնքան ատեն որ...
Անընդունելին եւ անհասկնալին սակայն, է՛ եւ պիտի՛ ըլլայ այն, որ չսորվինք մեր
սխալներէն եւ մեզի համար աւելի՛ իրապաշտ, աւելի՛ գործնական, աւելի՛
ուսումնասիրուած, աւելի՛ միակամ ուղեգիծ մը չճշդենք։ Աւելին, մեզի պարտադրուած
պառակտումը (Լոս Անճելըս եւ Կիպրոս) դեռ կը պահենք եւ Մելգոնեանի հարցը
կ՚առնչենք այնպիսի երեւոյթներու, որոնք դոյզն իսկ կապ չունին Մելգոնեանի հետ։ Ինչ է,
Մելգոնեանը մեզ միացնող ո՞չ մէկ արժէք փոխանցած է։
Եղայ թէ՛ ԼԱ, թէ՛ Նիկոսիա։ Զրուցեցի երկու կողմերուն հետ ալ։ Հաւատացէք, նոյն
բանը կ՚ըսեն։ Նորէն կը մէջբերեմ նամակագիրներէն մին, որ գրած էր թէ ինք կրնայ
կողմերը արհեստականօրէն քով-քովի բերել, բայց չ՚ուզեր միջամուխ ըլլալ, այլ կ՚ուզէ որ
կողմերը իրենք նախաձեռնեն նման քայլ մը։
Լիբանան նստած չեմ կրնար ԼԱ-ին, Նիկոսիային խրատ տալ։ Պէյրութ մենք կրցանք
ֆորմիւլա մը մշակել եւ թէ՛ ազատօրէն խօսիլ ու քննադատել ՄԿՀ յանիրաւի փակումը, թէ՛
(գէթ ձեւականօրէն) ի հարկին գործակցիլ Բարեգործականին հետ։ Կ՚ըմբռնեմ թէ այդ զոյգ
գաղութներուն մէջ լարուածութիւնը խոր էր, ստեղծուած անջրպետը՝ դիտումնաւոր կերպով
մեծցուած, առճակատումը՝ սուր։ Սակայն չեմ հասկնար ու պիտի չհասկնամ, չեմ ընդունիր
ու պիտի չընդունիմ, որ 10 տարի վերջ, տակաւին կը շարունակենք նոյն երգը երգել։
1958-ին, հնչակեան եւ դաշնակցական կուսակցականներ, իրար սպաննեցին Պէյրութի
մէջ։ Եօթը տարի վերջ, 1965-ին՝ Յիսնամեակին, անոնք ցուցաբերեցին
միասնականութեան աննախընթաց օրինակ մը, որուն բարիքները դեռ կը վայլենք։ Մեր
տարակարծութիւնները աւելի սու՞ր են...

= “Melkoniantsis you are on your own”, this was the clear cut message.
Այս գաղափարին երկու մօտեցում ունիմ։
Համաձայն եմ, որ մեզմէ աւելի ո՛չ մէկ հայ եւ յոյն նախանձախնդիր կրնայ ըլլայ
Մելգոնեանով ու անոր բացումով։
Մելգոնեանցիներէն շատեր հիացած էին եւ մեծ գրաւ դրին «Այբ» նախաձեռնութեան
յաջողութեան վրան։ Ինչ խօսք, որ «Այբ» հոյակապ գործ կ՚ընէ Հայաստանի մէջ։ Այցելեցի
իրենց դպրոցը Աւանի մէջ, զրուցեցի տնօրէնին հետ. հրաշալի է ամէն ինչ։ «Այբ»ի հետ
հմագործակցութեան մասին շատեր սկեպտիկ էին, ոմանք՝ ժխտական տրամադրուած։
Մանրամասն ուսումնասիրեցի ամէն ինչ որ իրենք հրապարակեցին։ Անկեղծանամ. ես
թերահաւատներուն մէջ էի եւ վստահ էի, որ Մելգոնեանի տարածքին դպրոց մը եթէ

բացուէր, ապա ատիկա մեր գիտցած/ուզած Մելգոնեանը պիտի չըլլար։ Ինչ որ է։ «Այբ»
այլեւս հետաքրքրուած չէ Մելգոնեանով եւ ԲԱՐԵՒ TV.ին տրուած հարցազրոյցով, ՀԲԸՄ
ԿՎ անդամ եւ Միջին Արեւելքի պատասխանատու Վազգէն Եագուպեան յաստակօրէն
յայտարարեց, թէ նման գիշերօթիկի ծրագիր մը իրենք կը մշակեն Հայաստանի մէջ։ Պիտի
չմտնեմ նման կարելիութեան մը դրական-ժխտական, կարելի-անկարելի
հանգամանքներուն մէջ։ Ատիկա ուրիշ նիւթ է։
Միւս կողմէ, լիուլի համաձայն ալ չեմ վերոյիշեալ կարծիքին, որովհետեւ կա՛ն հայեր,
որոնք կը հաւատան Մելգոնեանին եւ յարգանք ունին անոր հանդէպ։ Մեզի կը մնայ
սիրաշահիլ զիրենք ու յառաջացնել շօշափելի ծրագիր մը։ Տամ պարզ օրինակ մը.
լիբանանահայ Գէորգ Արապեան, որ Ալֆորվիլի մէջ (Ֆրանսա) միլինաւոր եուրոյի
նուիրատւութեամբ դպրոց կառուցեց, որովհետեւ տեսիլքի տէր հայ մը, Նորվան սրբազան,
կրցած էր իրեն ներկայացնել նման ծրագիրի մը կարեւորութիւնը եւ կարելիութիւնը։

= Should we return to the AGBU as active members and try to improve it from the
inside?

Ասիկա քիչ մը անձնական դիրքորոշման հարց է։ Նոյնիսկ եթէ Զօհրապ Շամմասեանը
կարենանք ՀԲԸՄ-ի Կեդրոնական Վարչութեան անդամ ընտրել կամ նշանակել տալ,
ապա շատ բան չի փոխուիր կացութենէն։ Այլ վիճակ մը կը տիրէ այնտեղ։
Անձամբ ես կը շարունակեմ իմ անդամակցութիւնս ՀԲԸՄ-ին, դեռ մինչեւ 2 տարի
առաջ ՀԵԸ-ի մշակութայինի ատենապետն էի եւ նոյն ատեն՝ Սանուցի ատենապետը։
Ինքզինքս երբեք երկու տիրոջ ծառայ չեմ նկատած, որովհետեւ ծառայի հոգեբանութեամբ
չեմ աշխատած, այլ՝ տէրի հոգեբանութեամբ։ Կը հաւատամ, թէ կարելի է անդամակցիլ
Միութեան մը, եւ քննադատել անոր սխալները։ Հարցը քննադատութեան ոճը եւ
նպատակն է։ Ուրիշ հարց, թէ քննադատութիւնդ բան չի փոխեր։

= For this reason opting for reason and good-will oriented approaches won’t work
with them. Anger doesn’t reason. They are still angry.

Խնդրայարոյց հարց մ՚ալ աս է։ Վիրաւորական արտայայտութիւններ ունեցա՞նք. դեռ
համացանցի վրայ կան։ Իրաւունք ունէին բարկանալու, անշուշտ։ Բայց ինչպէս նախապէս
ըսի, ամէն ինչ պէտք է դիտել ժամանակի պայմաններուն ծիրին մէջ։ ինչպէս որ մենք
այլեւս դուրս պէտք է գանք 2005էն, այդպէս ալ Բարեգործականի ղեկավարութենէն
կ՚ակնկալուի յաղթահարել անցեալի վիրաւորանքները։
5
Այստեղ կ՚ուզեմ անձնական վկայութիւն մը տալ. իննսունամեակի ֆիլմի առնչութեամբ,
մինչեւ հիմա, Բարեգործականին հետ մեր ստեղծած կապը ցոյց կու տայ, թէ Կեդրոնը
պատրատ է գործակցութեան ձեռք մեկնելու։ Կանխեմ առարկութիւնները եւ ե՛ս ըսեմ, թէ
ֆիլմին համար ցոյց տրուած բարի տրամադրութիւնը եւ դպրոցին բացումը շա՜տ տարբեր
բաներ են։ Էականը սակայն, երկուստեք երկխօսութեան կամուրջի մը ստեղծումն է,
թէկուզ մանր քայլերով։
Այստեղ, փակագիծ մը կ՚ուզեմ բանալ։ Որեւէ ղեկավար, եթէ չմոռնայ ու չներէ իսկ, ի
պահանջեալ հարկին, գէթ կրնայ անտեսել անցեալի վիրաւորանքները եւ դիւանագիտօրէն
մօտենալ նոր զարգացումներու։ Իսկ Պերճ Սեդրակեան դիւանագէտ է։ Մենք պէտք
շահինք Բարեգործականի յարգանքը։ Ատիկա գործով կ՚ըլլայ։ Եւ իննսունամեակի ֆիլմը,
նման գործի մը լաւագոյն օրինակն է։ 75 հազար տոլարի համարձակ նախաձեռնութիւն
մը, որ արդէն կարելի դառնալու ճամբուն վրան է, սանուցներուն քննութիւնն է
Բարեգործականին դիմաց։ Փաստ՝ թէ կրնանք համարձակ ծրագիրներ մշակել եւ
իրականացնել։ Եթէ նաեւ այս ակնոցով դիտուի ֆիլմը, ապա մելգոնեանցիներու
մասնակցութիւնը ֆիլմի ծախսերուն, մանաւանդ ԱՄՆ-էն, պէտք է շատ մեծ ըլլար, մինչ
տակաւին ոչ մէկ սենթի խոստում ստացած ենք այդ կողմերէն։

= As I’ve always said in the past, we need to get organized and be READY. And we
need to agree on some kind of leadership. Is this so difficult?... We don’t have a father
or mother figure to follow. At the moment we don’t have a cause to resonate with. For
that reason we are the way we are. I fully understand your frustration. The remedy is to
start re-igniting a viable work plan that may be pursued with passion I believe that will
change complacency.
= Who will represent the group of all Melkonian graduates, I mean all classes…?
= Obviously the most influential alumni’s are LA and Lebanon and would be
preferable that they take the lead. They can then work out the strategy in consultation
with the members and between themselves. Then they can continuously put their efforts
jointly in the same direction.

Ա. Ղեկավարութեան հարցով պիտի պարզապէս անդրադառնամ Մայիսին ԼԱ-ի մէջ
գումարուած Խորհրդակցական Ժողովին, ուր երկար քննարկումներէ ետք լուրջ առաջարկ
եղաւ ստեղծելու նոր համաշխարհային ներկայացուցչական մարմին մը, որ իրաւասու ըլլայ
աշխարհատարած մելգոնեանցիներու անունով խօսելու եւ ծրագիրներ մշակելու։ Կը
մէջբերեմ համապատասխան հատուածը. «Քննարկման չորրորդ նիւթն էր ՄԿՀ
համաշխարհային կառոյցի մը հիմնումը։ Ժողովը յարմար նկատեց, որ մելգոնեանցիներ,
յետայսու, պէտք է ներկայանան պարզապէս «Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան
Սանուց» սկզբունքով առանց զանազան յաւելումներու, եւ ստեղծուելիք կառոյցը ունենայ իր
6
յստակ ծրագիր-կանոնագիրը։ Նման կառոյց մը ի վիճակի կ՚ըլլայ համախմբելու բոլոր
մելգոնեանցիները»։ Այս ժողովէն բխած յայտարարութիւնը ցրուեցաւ մեծաթիւ
մելգոնեանցիներու եւ խնդրուեցաւ անոնցմէ որ արտայայտուին այդ մասին։ Մինչեւ հիմա
(7 Սեպտ. 2015 ժ. 21։45) ոչ մէկ անդրադարձ...
Ասիկա ինչի՞ ցուցանիշ է։
Եթէ ունինք գիտակցութիւնը որ բաժնուած ենք, ապա պէտք է անյետաձգելիօրէն
որոնենք ատիկա անհետացնելու դարմանները։ Եթէ կը գիտակցինք ու գոհ ենք վիճակէն,
ապա արժանի՛ չենք մելգոնեանցի կոչուելու։
Լիբանան եւ ԼԱ իսկապէս ամէնէն կազմակերպուած սանուց միութիւնները ունին։
Կ՚ակնկալուի որ գործակցութեան ծրագիր մը մշակուի, առանց նախապատւութեան
խնդիրի, հաւասարութեան սկզբունքով, յօրինակ այլ գաղութներու։
Բ. Շօշափելի աշխատանքային ծրագիրի մշակումի հարցով, նորէն պիտի
անդրադառնամ ֆիլմի ծրագիրին։ Լիբանանի Սանուցին համոզումն է, թէ Մելգոնեանի
բացման առընթեր այլ ծրագիրներ յաւելեալ իմաստ կու տան մեր գոյութեան եւ մղում՝
աշխատանքին։ Այլապէս, միայն բացման միտող յօդուածներ գրելով սանուցներու
աշխատանքը յառաջ չերթար, որքան ալ առաջնային, էական, ճակատագրական ու
սրտամօտ ըլլայ բացումի հարցը։ Ա՛յս մտածումով սկսանք ֆիլմի աշխատանքին ու Տիրոջ
կամքով եւ մելգոնեանցիներու մասնակցութամբ պիտի յաջողեցնենք։ Լիբանանէն արդէն
ծայր առած է նուիրահաւաք, եւ շատեր թեկուզ 50 տոլարով իրենց մասնակցութիւնը կը
բերեն։ Ահաւասիկ շօշափելի աշխատանք մը, որ ոչ միայն զբաղ կը պահէ մեզ, այլեւ խիստ
կարեւոր բաց մը կը գոցէ։

= We have fallen into some kind of slumber and we’re mesmerized. We’ve lost the
spark. What is it that will spark your interest, enthusiasm etc. to get positively involved?
Being silent is not productive and does not strike the harmonic resonance that will bring
about any progress we’re all hoping for.
= No more traditional yearly events where all Melkoniantsis used to meet. This is not
a good sign.

Նախապէս ըսի, թէ կը դիմագրաւենք գոյութենական տագնապ։ Մեզ շարժման մէջ
դնողը դպրոցն էր, որ հիմա, իբրեւ այդպիսին, չկայ։ Վերաբանալու ջանքերը եւ
Բարեգործականի դէմ (ոմանց) պայքարը շարժման մղող գործօններ էին, որոնք
տկարացան, առ ի չգոյէ յստակ տեսիլքի։
Պէտք է քով-քովի գանք եւ մեզի համար ուղեգիծ մը ճշդենք։ Եւ ընդունինք սա
իրականութիւնը։ Դպրոցին բացումը, ամէն ինչ չէ եւ միակ աշխատանքը չէ։ Մելգոնեանը
նաեւ պատմութիւն է, վաստակ է։ Ողբալ, անիծել, հայհոյել, ներսէն ու դուրսէն մեղաւորներ
փնտռել ու գտնել, անօգուտ են ու վնասակար։ «Կամ բանալ կամ վե՛րջ» մօտեցումը, որով

ոմանք կ՚առաջնորդուին, Մելգոնեանը երկրորդ փակումի կը տանի։ Մելգոնեանը նաեւ իր
այս գոց վիճակով մեզի պէտք ունի։ Լիբանանը սկսաւ ֆիլմի ծրագիրով. մէջբերեմ
հատուած մը, նպատակը բացայայտող. «Ինչու՞ ֆիլմ. Մայր Կրթարանի 90ամեակին տալու
համար աննախընթաց տարողութիւն, ապագայ սերունդներուն աւանդելու համար այս
ազգօգուտ հաստատութեան վաստակը ի սպաս հայութեան, ի նուէր բոլոր անոնց, որոնք
անցան մելգոնեանէն, տուին անոր իրենց հոգիէն մասնիկ մը. նաեւ անոնց, որոնք առին
անկէ իրենց էութեան կազմաւորումը»: Կան բազում այլ ընելիքներ եւ ծրագիրներ։ Մեծ եւ
համարձակ ծրագիրներ, որոնք Մելգոնեանի անունը եւ վաստակը պիտի պահեն
սերունդներուն համար։ Այս բոլորը կը կարօտին տեսիլքի, համագործակցութեան եւ
միասնականութեան։ Ունի՞նք այս բոլորը։
Անդին, պէտք է պահուին աւանդական հաւաքները։ Չէ՞ որ անընդհատ կը կրկնենք
(ոչ-մելգոնեանցիները խենթացնելու գնով) թէ Մելգոնեանը միայն դպրոց չէ, այլ՝
ընտանիք, մարդկային յատուկ յարաբերութեան դարբնոց։ Աւանդական հաւաքները կը
պահեն այդ մթնոլորտը։ Տարին գէթ երկու անգամ պէտք է կազմակերպել նման
երեկոյթներ։ Դասարանային հաւաքները հրաշալի են, բայց սահմանափակ են։

= If the issue …is the different views each group has that is keeping us in inactivity,
then I think these views need to be made public so we all learn about them and can
work on how to discard some of them and unite the others into a common thread.

Տեսակէտներու զանազանութիւնը հարստութիւն է, եւ անոնցմէ բխող
եզրակացութիւնը՝ աշխատանքի միակ մեկնակէտը։ Ամերիկա, Կիպրոս եւ նաեւ Լիբանան,
հանդիպեցայ շատերու, որոնք յուսահատ են, հաւատք չունին սանուցներու աշխատանքին։
Սա ունի շա՜տ պատճառներ, որոնց անուղղակի անդրադարձայ նախապէս։
Յամենայնդէպս, պէտք է կարենանք բարձրաձայնել մեր մտահոգութիւնները։ Blog մը
ստեղծելու ենք, ուր իւրաքանչիւրս անկեղծօրէն, առանց դիմացինը խծբծելու, արտայայտէ
իր կարծիքը։ Նախորդ տողերը գրած ատենս իսկ վստահ չէի նման բանի մը
կարելիութեան։ Փորձ մը ընել կ՚արժէ սակայն։ Ինծի հասած ել-մակներուն մէջ շատ շինիչ
եւ անկեղծ միտքեր կային։

= We need to grab every opportunity to make our cause known to the public as well
as the AGBU.

Սա նոյնպէս կազմակերպուած աշխատանքի կը կարօտի։ Հանրային կարծիքին
դիմաց մեր պայքարը կը դիտուի իբրեւ Բարեգործականին դէմ պայքար, քան՝
8
Մելգոնեանին համար պայքար։ Երբ դադրեցաւ հակաբարեգործական պայքարը,
պակսեցաւ հանրային հետաքրքրութիւնը։
Սանուցներ եւ անհատներ, պարտին նոր ձեւերով շարժել հանրութան ուշադրութիւնը։
Օրինակ, թէ՛ մելգոնեանցիներ եւ թէ՛ ոչ-մելգոնեանցիներ մեծ հաճոյքով կը կարդան
Վարդան Թաշճեանին յուշերը Մելգոնեանի օրերէն։ Իմացայ թէ Պոլսոյ «Մարմարա»ն կը
վերահրատարակէ զանոնք եւ անոնք մեծ ընդունելութիւն գտած են Պոլսոյ մէջ։ Նոյնը կը
վկայեմ Լիբանանի պարագային։ Ինչու՞ չձեռնարկել նման քայլի մը։ Ո՞վ պիտի հաւաքէ
մեր համով-հոտով պատմութիւնները մեր ուսուցիչներուն, հերթապահներուն,
դասընկերներուն մասին։ Քանիցս կոչ ուղղեցի որ ինծի հասցնեն պատմութիւններ, ես
պատրաստ եմ սրբագրելու լեզուն, խմբագրելու զանոնք եւ հրատարակելու։
Երբ բոլորս ալ օր մը այս աշխարհէն մեկնինք, ի՞նչ պիտի մնայ ետին Մելգոնեանի
հրաշալի օրերէն, աւանդութիւններէն, կատակներէն, իւրօրինակ միջավայրէն։ Ոչինչ։

= Those who avoid listening to both extreme points and follow a steady middle
course with solid endeavor and continue with a strong fortitude for the long haul will
always see their work through, if not 100% as they expect, then at a percentage that is
close to that or acceptable to their desires never less.

«Ոսկեայ Միջին» արտայայտութիւնը ինչպէս ամէն տեղ ու ժամանակ, նաեւ մեր
պարագային ու հիմա տեղին է ու ճշմարիտ։ Ծայրահեղութիւնները պէտք են անքանով, որ
ծնունդ տան միջինին։ Փակման որոշումին դէմ եղան ամենատարբեր դիրքորոշումներ։
Թէ՛ Բարեգործականը այպանողները, եւ թէ՛ պաշտպանողները, ունեցան այնպիսի
արտայայտութիւներ, որոնք առնուազն անվայել էին։ Ահագին ժամանակ անցաւ այդ
օրերէն, եւ երկուստեք ժամանակն է յաղթահարել անցեալի հակառակութիւնները։

Սիրելիներ,
Շա՜տ երկարեցաւ գրութիւնս։ Սակայն, տագնապ մը կայ, որ պէտք է բարձրաձայնուի
որպէսզի դրական լուծում ստանայ։ Ինքնաքննադատութիւնը, անցեալ ճանապարհի
քննութիւնը, ինքնարժեւորումը անհատներու եւ հաստատութիւններու համար
անխուսափելի արարքներ են, որ պէտք է պարբերաբար կատարել։
Այնքան ատեն որ նպատակը բարի է եւ մօտեցումը՝ կառուցողական, ամէն բան կը
լուծուի։ Կարեւորը իրատեսական Տեսիլք ունենալն է եւ անիկա հետապնդելու կամք։
Սիրով՝
Արմէն Իւրնէշլեան